Φανός Κιλκίς

Πολύ κοντά στο Πολύκαστρο σε απόσταση 3 χλμ. ο επισκέπτης θα συναντήσει την Αξιούπολη, την παλιά Βοέμιτσα. Η Αξιούπολη απέχει 34 χλμ. από το Κιλκίς και 60 χλμ. από την Θεσσαλονίκη. Είναι κτισμένη στις παρυφές του όρους Πάϊκου και δίπλα από τον ποταμό Αξιό. Αξίζει να επισκεφθεί κανείς το μουσείο φυσικής ιστορίας, το οποίο στεγάζεται στο ανακαινισμένο παλιό και ιστορικό σχολικό κτίριο. Αξιόλογη είναι και η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, κτισμένη γύρω στα 1700 μ.Χ.
Γνωστό είναι και το παζάρι από τα μέσα του 19ου αιώνα.
Ο δήμος διοργανώνει πολλές εκδηλώσεις, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες, με σημαντικότερη αυτήν των «Αξιουπολίτικων», με θεατρικές και μουσικές παραστάσεις. Στην Αξιούπολη υπάρχουν πολλές δυνατότητες για ψυχαγωγία και διασκέδαση. Ονομαστοί είναι και οι αμπελώνες που καλλιεργούνται στην περιοχή, το κρασί και το τσίπουρο που παράγεται εδώ.
Ξεκινώντας τη διαδρομή μας στην ορεινή περιοχή του δήμου με κατεύθυνση τους οικισμούς Σκρα - Κούπα, στα 3 χλμ. από την Αξιούπολη εάν παρακάμψουμε την οδική αρτηρία φθάνουμε στον οικισμό Πηγή μέσα από μια κατάφυτη διαδρομή. Ο οικισμός πρωτοκατοικήθηκε γύρω στα 1850. Φημίζεται για τον βράχο όπου την Μ. Τετάρτη και την Μ. Πέμπτη οι κάτοικοι περνούν από μια τρύπια πέτρα για να γιατρευτούν οι διάφορες ασθένειες κατά την λαϊκή παράδοση. Επιστέφοντας στην κανονική μας διαδρομή σε 7 χλμ. θα βρεθούμε μπροστά στην τοποθεσία «Μεγάλο Ρέμα ή Κοτζα-Ντερέ». Ένα όμορφο και καταπράσινο τοπίο με δυνατότητες δασικής αναψυχής. Προσφέρεται για ψάρεμα, περιπάτους και ψυχαγωγία και μπορεί ο επισκέπτης να γευματίσει στις ωραίες ταβέρνες που υπάρχουν στην περιοχή.
Σε μικρή απόσταση από το σημείο αυτό είναι το «Φράγμα Μεταλλείου». Πρόκειται για τεχνητή λίμνη μήκους 2 χλμ. και βάθους 35 μ. Ιδανικό μέρος για φυσιολάτρες και για ξεκούραση. Μπορεί κανείς να κάνει περιπάτους μέσα σε σχετικά καλούς δασικούς δρόμους.
Συνεχίζοντας το οδοιπορικό μας με την κατεύθυνση το Φανό και σε απόσταση 3 χλμ. περίπου από την Αξιούπολη στην δεξιά πλευρά θα συναντήσουμε «το κτήμα στο Μπαΐρι». Εδώ γίνεται αναπαράσταση μιας σειράς παραδοσιακών αγροτικών εργασιών. Θα δείτε τον κύκλο του ψωμιού από το όργωμα, τη σπορά, το σβάρνισμα, το θέρος, το λίχνισμα, την αποθήκευση, το άλεσμα του σταριού μέχρι το ψήσιμο του ψωμιού σε παραδοσιακό φούρνο. Αναχωρώντας από «το κτήμα στο Μπαΐρι» θα φθάσουμε σε ένα από τα ωραιότερα χωριά της περιοχής, στο Φανό, το Μαγιαντάρ από τα χρόνια της τουρκοκρατίας. Στον οικισμό βρίσκεται το Κρητικό - Γαλλικό νεκροταφείο από τον Α. Παγκόσμιο πόλεμο. Στην πλατεία του χωριού είναι η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, το οποίο ήταν ένα από τα τρία τζαμιά των τούρκων.
Μη ξεχάσετε να γευθείτε και να πάρετε μαζί σας το φημισμένο ρακί του Μαγιαντάρ. Ονομαστό είναι και το οικολογικό κρασί, το παραδοσιακό ψωμί και άλλα είδη ζυμαρικών που ψήνονται σε ξύλινο φούρνο με παραδοσιακό τρόπο. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την τέχνη των υφαντών χαλιών.

Από τον Φανό μπορεί να παρακάμψει κανείς το ταξίδι του και να επισκεφθεί τους οικισμούς Πλάγια - Δογάνη - Ειδομένη - Χαμηλό.
Στα Πλάγια υπάρχει η πηγή που έπαιρνε νερό ο σουλτάνος Χαμίτ όταν κλείστηκε στις φυλακές της Θεσσαλονίκης καθώς και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, το οποίο ήταν παλιά τζαμί.
Στη Δογάνη υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου κτισμένη στα 1750, με δύο παρεκκλήσια, του Αγίου Δημητρίου και της Ζωοδόχου Πηγής.
Η Ειδομένη είναι ο τελευταίος συνοριακός σιδηροδρομικός σταθμός προς την Ευρώπη στα σύνορα με την ΠΓΔΜ. Στον οικισμό λειτουργεί το «καλλιτεχνικό χωριό».
Κοντά στο χωριό Χαμηλό βρίσκεται ο ιστορικός λόφος Ραβινέ, όπου έγιναν οι πολύνεκρες μάχες μεταξύ των Ελληνογάλλων και των Βουλγάρων και την κατάληψη του λόφου από τους Έλληνες. Στην κορυφή του υπάρχει μνημείο και κάθε χρόνο γιορτάζεται η επέτειος της μάχης.
Σε όλη την περιοχή υπάρχουν πολλές δυνατότητες δασικής αναψυχής μέσα σε ένα καταπράσινο περιβάλλον.

Επιστέφοντας στην διαδρομή μας για το ιστορικό Σκρα, το οποίο είναι κτισμένο στις ΒΑ πλαγιές του όρους Πάϊκου σε υψόμετρο 520 μ. που απέχει 27 χλμ. από την Αξιούπολη και μόλις 4 χλμ. από τα σύνορα της ΠΓΔΜ. Κατά τον Α. Παγκόσμιο πόλεμο η περιοχή αποτέλεσε θέρετρο μαχών με την γνωστή μάχη Σκρα - Ραβινέ το 1918, καθοριστικής σημασίας για την μετέπειτα πορεία του Ελληνικού κράτους. Στις 17 Μαΐου κάθε χρόνου στη θέση που βρίσκεται το Ηρώο τιμάται η μνήμη των πεσόντων αξιωματικών και οπλιτών.
Στην πλατεία του χωριού υψώνεται περήφανα ο γεροπλάτανος που την δεύτερη μέρα του Πάσχα τοποθετείται και σφραγίζεται μέσα στον κορμό του ένα κομμάτι αντίδωρο για την προστασία του χωριού. Στον οικισμό βρίσκονται και οι τάφοι της εθνομάρτυρος Βασιλικής Παπαθανασίου και του ταγματάρχη Παπαγιάννη.
Δεν πρέπει ο επισκέπτης να παραλείψει να επισκεφθεί τους καταρράκτες του Σκρα. Απέχουν 4 χλμ. από τον οικισμό. Πρόκειται για μια φανταστική διαδρομή με πλούσια βλάστηση. Οι μικροί καταρράκτες που καταλήγουν σε μια πανέμορφη λιμνούλα (σμαραγδένια την αποκαλούν οι κάτοικοι) πνιγμένη κυριολεκτικά μέσα σε ένα πλέγμα από φουντουκιές, κισσούς και άλλα δένδρα.
Τελευταίος σταθμός αυτής της διαδρομής μας είναι ο οικισμός Κούπα κτισμένος σε υψόμετρο 600 μ. μέσα σε μια πυκνόφυτη περιοχή με δρυς, οξιές με φυσικά σπήλαια, με την πηγή του ξινού νερού με αγριοφράουλες και με μια ατέλειωτη φυσική ομορφιά.
Στον οικισμό υπάρχει η μεταβυζαντινή εκκλησία της «κοιμήσεως της Θεοτόκου» βασιλικού ρυθμού, που έχει χαρακτηρισθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού μνημείο με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία.
Τέλος προτού πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής για την Αξιούπολη μπορούμε να γευματίσουμε στην ταβέρνα του χωριού ή να πιούμε τον καφέ μας στην καφετερία ή το παραδοσιακό καφενείο.